Stawiamy granice nastolatkom

Granice stanowią odniesienie dla młodego człowieka. Poprzez doświadczanie ograniczeń, nastolatek uczy się, co jest bezpieczne, akceptowalne i zgodne z oczekiwaniami otaczającego go społeczeństwa.

Nastoletnie dzieci przeżywają bunt młodzieńczy, który umożliwia im kształtowanie tożsamości, określanie wartości i doświadczanie różnych ról społecznych. W tym okresie dążenie młodych ludzi do niezależności i wolności ściera się z koniecznością ich nadzoru ze strony rodziców (dorosłych).
Bunt młodzieńczy przejawia się w sposobie ubierania, zachowania, wyrażania się, poglądach, zainteresowaniach i wyborze grupy rówieśniczej. Najlepsze, co rodzice mogą zrobić, to zaakceptować tę przemianę. Nie oznacza to jednak, że dzieciom wszystko wolno. Nadmierne przyzwalanie odbiera im poczucie osadzenia w rzeczywistości, bezpieczeństwa oraz możliwość uczenia się życia społecznego i przestrzegania norm.

Stawianie i przestrzeganie granic jest ważnym elementem życia rodzinnego i społecznego. Dorośli już o tym wiedzą. Dzieci i młodzież nie zawsze.
Warto wyznaczać dzieciom granice, bo dzięki nim uczą się:
• uważności,
• odpowiedzialności,
• prawdomówności,
• dotrzymywania umów,
• ponoszenia konsekwencji własnych wyborów/własnego postępowania,
• szacunku dla innych.
Dzieci są zobowiązane do przestrzegania określonych przez rodziców zasad. Jeśli je naruszają, ponoszą konsekwencje, np. muszą się wytłumaczyć ze swojego zachowania lub dostają tzw. „szlaban”.
Szlaban to prosta metoda wychowawcza, która szybko pozwala dziecku odczuć konsekwencje swojego postępowania. Często udzielany jest spontanicznie, doraźnie jako kara za niepożądane zachowanie. Powinien być wychowawczy, jednak bywa objawem słabości lub bezsilności rodzica. Jeśli informacji o zakazie/karze towarzyszą gniew i ostre słowa, dziecko niczego się nie uczy z takiej sytuacji. Utwierdza się natomiast w przekonaniu, że rodzice go nie rozumieją i są niesprawiedliwi. Będzie się buntować przeciw ich zasadomi nadal je łamać.
Szlaban udzielany mądrze, z rozwagą i spokojem, w atmosferze akceptacji dziecka, jest wychowawczy. Uczy poszanowania granic i przestrzegania zasad.
Szlaban to konsekwencja zachowań takich jak: kłamstwo, słabe oceny w szkole, nadużywanie zaufania rodziców, zbyt późne powroty do domu itp.
Przykłady nakładania szlabanu:
• ograniczenie lub odebranie przywilejów,
• zakaz wychodzenia z domu,
• ograniczenie ilości czasu spędzanego poza domem,
• zakaz pójścia na imprezę lub wyjazdu z rówieśnikami,
• zakaz korzystania z komputera/telefonu komórkowego,
• zmniejszenie kieszonkowego.

Polecana literatura Faber A., Mazlish E., Jak mówić do nastolatków, żeby nas słuchały, jak słuchać, żeby z nami
rozmawiały, Wydawnictwo Media Rodzina, Poznań 2016.
Shapiro-Barash S., Masz szlaban na zawsze, Nasza Księgarnia, Warszawa 2013