Dzień Patrona Szkoły Tadeusza Kościuszki - Zespół Szkół Zakładu Doskonalenia Zawodowego w Rzeszowie W dniu 3 kwietnia zapraszamy na 1. Dzień Otwartej Szkoły. Przyjdź i poznaj nas! Kliknij po szczegóły!
Opcje widoku
Ikona powiększania tekstu
Powiększ tekst
Ikona pomniejszania tekstu
Pomniejsz tekst
Ikona zmiany kontrastu
Kontrast
Ikona podkreślenie linków
Podkreślenie linków
Odnośnik do Deklaracja dostępności
Deklaracja dostępności
Resetowanie ustawień
Reset

Dzień Patrona Szkoły Tadeusza Kościuszki

Dzień Patrona Szkoły Tadeusza Kościuszki

UrodziÅ‚ siÄ™ 4 lutego 1746 r. w Mereczowszczyźnie koÅ‚o Kossowa na Polesiu. W wieku dziewiÄ™ciu lat rozpoczÄ…Å‚ naukÄ™ w Kolegium Pijarów w Lubieszowie.

W roku 1760 przerwaÅ‚ naukÄ™ z powodu finansowych kÅ‚opotów rodziny po Å›mierci ojca. Dziedzicem niewielkiego majÄ…tku zostaÅ‚ jego brat Józef, dlatego Tadeusz wybraÅ‚ karierÄ™ wojskowÄ…. W 1765 r. wstÄ…piÅ‚ do rozpoczynajÄ…cego dziaÅ‚alność Korpusu Kadetów SzkoÅ‚y Rycerskiej, uczestniczyÅ‚ tam w specjalnym kursie inżynierskim dla wyróżniajÄ…cych siÄ™ sÅ‚uchaczy. SzkoÅ‚Ä™ ukoÅ„czyÅ‚ w stopniu kapitana.

Kościuszko we Francji

Z powodu reorganizacji SzkoÅ‚y Rycerskiej w 1769 r. wyjechaÅ‚ do Paryża, gdzie studiowaÅ‚ w Akademii Malarstwa i Rzeźby. ZajmowaÅ‚ siÄ™ również powiÄ™kszaniem swojej wiedzy na temat nowoczesnych fortyfikacji. PiÄ™cioletni pobyt w przedrewolucyjnej, oÅ›wieceniowej Francji wywarÅ‚ poważny wpÅ‚yw na jego przekonania polityczne i spoÅ‚eczne.

KoÅ›ciuszko powróciÅ‚ do kraju na krótko w 1774 r., jednak wobec braku perspektyw znalezienia angażu w niewielkiej armii wyjechaÅ‚ do Drezna. Nie znajdujÄ…c i tam zajÄ™cia, ruszyÅ‚ do Paryża. Tam dowiedziaÅ‚ siÄ™ o wojnie w Ameryce – o decyzji wyjazdu zadecydowaÅ‚y bardzo zÅ‚a sytuacja materialna i republikaÅ„skie poglÄ…dy. W Filadelfii znalazÅ‚ siÄ™ latem 1776 r., miesiÄ…c po ogÅ‚oszeniu Deklaracji NiepodlegÅ‚oÅ›ci. NadzorowaÅ‚ fortyfikowanie Filadelfii, twierdzy Ticonderoga oraz wybrzeży rzeki Hudson. Jego dziaÅ‚ania przyczyniÅ‚y siÄ™ do kapitulacji części siÅ‚ brytyjskich pod SaratogÄ…. W latach 1778–1780 fortyfikowaÅ‚ kluczowe dla losów wojny West Point. WznosiÅ‚ też mosty, które kilkukrotnie umożliwiÅ‚y siÅ‚om amerykaÅ„skim wyjÅ›cie z okrążenia. W marcu 1780 r. zostaÅ‚ nominowany inżynierem armii amerykaÅ„skiej. 

W uznaniu zasÅ‚ug zostaÅ‚ w 1783 r. awansowany na generaÅ‚a brygady. OtrzymaÅ‚ także specjalne podziÄ™kowania od Kongresu Kontynentalnego, nadanie gruntu oraz znacznÄ… sumÄ™ Å›rodków finansowych, które stanowiÅ‚y podstawÄ™ jego majÄ…tku w kolejnych latach. Swoje doÅ›wiadczenia wyniesione z amerykaÅ„skiej walki o niepodlegÅ‚ość, takie jak umiejÄ™tnoÅ›ci prowadzenia improwizowanych dziaÅ‚aÅ„ wojennych, wykorzysta kilka lat później, podczas powstania w 1794 r.

DziaÅ‚alność KoÅ›ciuszki w Polsce

W 1784 r. powróciÅ‚ do kraju. Znów nie mógÅ‚ uzyskać etatu w armii, wiÄ™c zaangażowaÅ‚ siÄ™ w prowadzenie rodzinnego majÄ…tku. Brak umiejÄ™tnoÅ›ci gospodarowania doprowadziÅ‚ do szybkiego zadÅ‚użenia gospodarstwa. W tym czasie nawiÄ…zaÅ‚ kontakt z przyszÅ‚ym posÅ‚em na Sejm Wielki MichaÅ‚em Zaleskim. PrzedstawiÅ‚ mu postulaty poprawy doli chÅ‚opów oraz stworzenia armii na wzór amerykaÅ„skiej, opartej na lokalnych milicjach.

DziÄ™ki pierwszym reformom wojskowym Sejmu Wielkiego KoÅ›ciuszko w 1789 r. otrzymaÅ‚ nominacjÄ™ na generaÅ‚a majora wojsk koronnych. W 1792 r. braÅ‚ udziaÅ‚ w przygotowaniach do wojny w obronie Konstytucji 3 maja. OdznaczyÅ‚ siÄ™ w walce z oddziaÅ‚ami rosyjskimi. WalczyÅ‚ w bitwach pod ZieleÅ„cami, WÅ‚odzimierzem i DubienkÄ…. OtrzymaÅ‚ Order Virtuti Militari i zostaÅ‚ awansowany do stopnia generaÅ‚a-lejtnanta. Po przyÅ‚Ä…czeniu siÄ™ króla do konfederacji targowickiej planowaÅ‚ jego porwanie i skÅ‚onienie do dalszej walki – pomysÅ‚ zostaÅ‚ odrzucony przez ksiÄ™cia Józefa Poniatowskiego.

KoÅ›ciuszko podobnie jak wielu dziaÅ‚aczy politycznych wyjechaÅ‚ z kraju. Najpierw do Lipska, później do Paryża. Kiedy w 1793 r. ogÅ‚oszono drugi rozbiór Polski, przyjechaÅ‚ do Drezna, gdzie wraz z innymi emigrantami zaczÄ…Å‚ opracowywać koncepcjÄ™ powstania narodowego. ZabiegaÅ‚ również o poparcie rewolucyjnej Francji. 

Insurekcja Kościuszkowska

Insurekcja, nazwana KoÅ›ciuszkowskÄ…, rozpoczęła siÄ™ w 1794 r.; byÅ‚a ostatniÄ… próbÄ… ratowania Rzeczypospolitej. KoÅ›ciuszko zdecydowaÅ‚ siÄ™ na jej rozpoczÄ™cie po buncie części oddziaÅ‚ów redukowanej na rozkaz Rosjan armii koronnej i z powodu ryzyka wykrycia przygotowaÅ„ do wybuchu zrywu. 24 marca 1794 r. zÅ‚ożyÅ‚ na rynku krakowskim przysiÄ™gÄ™ na wierność Rzeczypospolitej i objÄ…Å‚ przywództwo nad powstaniem jako Najwyższy Naczelnik SiÅ‚y Zbrojnej Narodowej. Z powodu braku wystarczajÄ…cej iloÅ›ci broni nakazaÅ‚ utworzenie oddziaÅ‚ów chÅ‚opskich uzbrojonych w postawione na sztorc kosy. Do historii przeszli jako kosynierzy. DziÄ™ki ich atakowi na rosyjskie armaty wojska KoÅ›ciuszki zwyciężyÅ‚y 4 kwietnia pod RacÅ‚awicami. W celu mobilizacji chÅ‚opów 7 maja ogÅ‚osiÅ‚ tzw. UniwersaÅ‚ PoÅ‚aniecki, który ograniczaÅ‚ poddaÅ„stwo chÅ‚opów i przyznawaÅ‚ im wolność osobistÄ….

Pomimo wielu sukcesów militarnych i przeniesienia walki także na LitwÄ™ oraz do Wielkopolski Insurekcja KoÅ›ciuszkowska zakoÅ„czyÅ‚a siÄ™ klÄ™skÄ…. KoÅ›ciuszko dostaÅ‚ siÄ™ do niewoli w przegranej bitwie pod Maciejowicami 10 października. 16 listopada pod Radoszycami rozwiÄ…zane zostaÅ‚y ostatnie oddziaÅ‚y powstaÅ„cze.

„Chociaż KoÅ›ciuszko poniósÅ‚ klÄ™skÄ™, wskazaÅ‚ drogÄ™ walki o wolność poprzez zbiorowy wysiÅ‚ek caÅ‚ego narodu i to staÅ‚o siÄ™ jego testamentem politycznym. TÄ™ koÅ›ciuszkowskÄ… myÅ›l ideowo-politycznÄ… podejmÄ… Polacy, podrywajÄ…c siÄ™ co pokolenie do walki o odbudowÄ™ paÅ„stwa” – pisaÅ‚ o Insurekcji KoÅ›ciuszkowskiej prof. Andrzej Zahorski w książce „Trzy powstania narodowe”.

Kościuszko po insurekcji

Ciężko rannego KoÅ›ciuszkÄ™ uwiÄ™ziono w Twierdzy PietropawÅ‚owskiej. Po Å›mierci Katarzyny II zostaÅ‚ uwolniony przez jej nastÄ™pcÄ™, cara PawÅ‚a. Wraz z nim wolność odzyskaÅ‚o 20 tys. jeÅ„ców. Przez FinlandiÄ™ i WielkÄ… BrytaniÄ™ wyjechaÅ‚ na krótko do Stanów Zjednoczonych. Tam spotkaÅ‚ siÄ™ ze swoimi przyjacióÅ‚mi z czasów wojny o niepodlegÅ‚ość, m.in. wiceprezydentem Thomasem Jeffersonem. Po powrocie do Europy w latach 1798–1815 mieszkaÅ‚ pod Paryżem, braÅ‚ wtedy m.in. udziaÅ‚ w tworzeniu Legionów Polskich oraz w zakÅ‚adaniu Towarzystwa Republikanów Polskich. ByÅ‚ sceptycznie nastawiony do Napoleona i KsiÄ™stwa Warszawskiego. W 1815 r. odmówiÅ‚ wsparcia dla powstania uzależnionego od Rosji Królestwa Polskiego.

ZmarÅ‚ 15 października 1817 r. w Solurze w Szwajcarii. ZostaÅ‚ pochowany w tamtejszym koÅ›ciele pojezuickim; rok później szczÄ…tki bohatera przewieziono do Krakowa, spoczęły w kryptach królewskich w katedrze na Wawelu. W latach 1820–1823 w Krakowie usypano Kopiec KoÅ›ciuszki. W czasach zaborów KoÅ›ciuszko zostaÅ‚ uznany za najwiÄ™kszego z bohaterów walki o niepodlegÅ‚ość. Urna z jego sercem trafiÅ‚a do Polski dopiero w 1927 r. – umieszczono jÄ… w kaplicy królewskiej Zamku Królewskiego w Warszawie.

szuk / skp /

Data dodania: 2025-03-25 13:30:02
Data edycji: 2025-03-25 13:31:31
Ilość wyświetleń: 70

Wydarzenia

Wejdź i zobacz co się dzieje u nas w szkole
Więcej informacji

Kalendarz

      

 

                                                                                                                                        

Partnerzy

Godło
Bądź z nami
Aktualności i informacje
Biuletynu Informacji Publicznej
Biuletynu Informacji Publicznej